Phân tích những vẻ đẹp khác nhau của các thế hệ người Tây Nguyên thời đánh Mĩ trong tác phẩm Rừng xà nu cùa Nguyễn Trung Thành

Gợi ý viết bài

1. Giới thiệu sơ lược về Nguyễn Trung Thành và tác phẩm "Rừng xà nu": Nguyễn Trung Thành chính là Nguyên Ngọc. Năm 1962 trở về Nam, Nguyên Ngọc lấy bút danh là Nguyễn Trung Thành. Trước Rừng xà nu, Nguyễn Trung Thành đã có Đất nước đứng lên, Giải nhất Giải thưởng Văn nghệ 1954 - 1955, Rừng xà nu ra mắt 1965, được tặng Giải thưởng Vãn học nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu. Ngoài hình tượng đặc sắc cây xà nu, tác phẩm còn xây dựng một hệ thống nhân vật khá sắc nét để lại sự yêu mến cho bạn đọc: cụ Mết, Tnú, Dít, Mai, Heng.

2. Những nét giống nhau của các nhân vật trong tác phẩm:

Họ đều là những con người có lòng yêu nước thiết tha, căm thù sâu sắc, đều trung thành tuyệt đối với cách mạng, gan góc và có khí phách hiên ngang, không khuất phục trước kẻ thù.

3. Những vẻ đẹp khác nhau của các thế hệ người dân Tây Nguyên:

a. Cụ Mết đại diện cho vẻ đẹp của thế hệ cha anh, một già láng sáng suốt, mưu trí, một con người còn in dấu siêu phàm của các ông già trong các truyện ngắn thần thoại, kì ảo. Nói như Nguyễn Trung Thành: “Ông là cội nguồn. Là Tây Nguyên thời Đất nước đứng lên còn trường tồn đến hôm nay. Ông như lịch sử bao trùm, nhưng không che lâp sự đi tới nôi tiếp và mãnh liệt, ngày càng mãnh liệt hơn, sành sỏi và tự giác hơn của các thế hệ sau”. Như vậy cụ Mết đại diện cho vẻ đẹp của thế hệ thứ nhất của người Tây Nguyên đã từng đánh thực dân Pháp, nay tuổi đã cao nhưng vẫn đang cùng con cháu chiến đấu đánh đế quốc Mĩ. Cụ Mết già nhưng vẫn rất khỏe, già nhưng ông không là lực cản mà là chỗ dựa vững chắc cho dân làng Xô Man về tinh thần để chống giặc. Hơn thế, cụ còn hướng dẫn, chỉ bảo con cháu (lớp thanh niên) những kinh nghiệm quí báu để họ có thể chiến thắng kẻ thù. Tóm lại, cụ Mết là tượng trưng cho vẻ đẹp của những con người đã trải nghiệm nhiều trong đấu tranh, giàu kinh nghiệm khi tiếp xúc với kẻ thù. Chính ông là cây xà nu to nhất, vững chãi nhất của núi rừng Tây Nguyên mà Nguyễn Trung Thành đã từng so sánh.

b. Dít, Tnú đại diện cho vẻ đẹp của thế hệ thanh niên, thế hệ chủ lực đánh đế quốc Mĩ ở Tây Nguyên.

Ngay từ đầu, người đọc đã gặp lại hai hình ảnh khá trọn vẹn về hai nhân vật chính của tác phẩm: Tnú, anh bộ đội xa quê ba năm, được nhân dân đón tiếp như một anh hùng. Dít, ngày Tnú ra đi, còn là một cô gái non nớt, nay đã là bí thư chi bộ. Đâu phải ngẫu nhiên mà cả làng Xô Man đón tiếp Tnú với một niềm vui đầy tự hào như vậy, đâu phải bỗng dưng mà một cô gái trẻ mới chừng 17, 18 tuổi đã được đảm nhận một trọng trách như thế. Đó chỉ có thể là kết quả tất yếu của một quá trình rèn luyện qua nhiều thử thách gay go.

Tnú có tinh thần dũng cảm và có óc mưu trí sáng tạo ngay từ tuổi thiếu niên (các chi tiết vào rừng cùng Mai nuôi cán bộ, làm liên lạc đưa thư, tài liệu, biết qua sông ở nơi chảy xiết địch ít phục). Bị bắt hai lần, bị tra tấn dã man nhưng không chịu khai, không khuất phục. Tnú xung phong vào bộ đội, dũng cảm chiến đấu (chi tiết xuống hầm ngầm tiêu diệt tên chỉ huy mà anh đinh ninh là thằng Dục).

Dít, cô bí thư chi bộ, cũng dũng cảm kiên cường không kém gì Tnú. Từ nhỏ, cô đã tỏ ra là con người gan dạ (chi tiết giặc bắn dọa để khủng bố tinh thần, em vẫn thản nhiên lạ lùng, chị Mai bị giặc giết hại, dân làng ai cũng khóc nhưng Dít câm lặng, mắt ráo hoảnh, nuốt hận vào bên trong...). Cô nén căm thù, tích cực tham gia cách mạng. Dần dần cô lớn lên cùng với dân làng Xô Man và chiếm được cảm tình, cũng như sự tín nhiệm của bà con (kể cả các em nhỏ). Đốì với bé Heng, điều gì chị Dít nói đều đúng và phải thực hiện (chi tiết Heng nói với Tnú: “Rửa chân đi. Nhưng đừng uống nước lạnh, về chị Dít phê bình cho đấy”).

Nói tóm lại, thế hệ trẻ Tây Nguyên là thế hệ nhiệt thành yêu nước, sớm giác ngộ cách mạng, hăng hái nhận nhiệm vụ, gan góc, trung thành, chiến đấu hết mình không sợ hi sinh gian khổ, được sự tín nhiệm của thế hệ cha ông và toàn thể dân làng. Tuy thế hệ trẻ có nhược điểm là thiếu kinh nghiệm trong đấu tranh với kẻ thù, nhưng qua Rừng xà nu, Nguyễn Trung Thành vẫn khẳng định họ là lực lượng nòng cốt của cách mạng.

c. Nhân vật bé Heng, đại diện cho vẻ đẹp của thế hệ mãng non của núi rừng Tây Nguyên, Heng là nhân vật rất phụ, nhưng thiếu nó bức tranh về vẻ đẹp truyền thông anh hùng của các thế hệ Tây Nguyên sẽ không hoàn chỉnh.

Heng tuy tuổi còn ít nhưng đã có dáng vẻ của một tiểu anh hùng, còn nhỏ nhưng em rất mong được như những anh chị du kích, anh giải phóng. Em hăng hái, háo hức, tha thiết được tham gia cách mạng (chi tiết Heng cố gắng có được trang phục như một người lính thực thụ, sự thông thuộc từng hố chông, các chiến điểm khi dẫn Tnú về làng, làm người đọc tin tưởng lớn lên, lớp mãng non này sẽ xứng đáng với cha ông chúng).