Tây Tiến, tên gọi ấy của bài thơ đã gợi lên âm hưởng quân hành vào cái thời đặc biệt phát triển những khúc hát Nam Tiến, Tiến quân ra... Phải chăng nhà thơ đã xoá bớt chữ Nhớ trong nhan đề bản in lần thứ nhất để khiến cảm giác về hành khúc mạnh mẽ hơn?
“Mùa thu” luôn là đề tài tạo nên cảm húng dạt dào cho các văn sĩ. Trong bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, dường như mùa thu được thiên vị hơn đối với thi ca.
Những áng thơ đẹp nhất trong làng thơ Việt Nam không thể không kể đến những câu thơ mùa thu của Nguyễn Du,... và sau này là các nhà thơ mới như Thế Lữ...
GỢI Ý LÀM BÀI
1. Đặc điểm của tiếng Việt:
- Đơn tiết tính, giàu thanh điệu, có sức gợi tả, biểu cảm bằng cả ý nghĩa và âm thanh, vốn từ phong phú, nhiều cách nói da dạng... nên có khả năng biểu đạt rất linh hoạt và đẹp đẽ.
- Với nửa thế kỉ lao động sáng tạo bền bỉ, Xuân Diệu đã để lại cho đời một khối lượng tác phẩm đồ sộ khoảng 40 tập bao gồm thơ, truyện ngắn, bút kí, nghiên cứu phê bình văn học và bản dịch thơ nước ngoài, ở lĩnh vực nào ông cũng có được những thành tựu đáng kể.
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
1. Yêu cầu về kĩ năng:
Biết cách phân tích một đoạn thơ (đặt trong cả bài thơ) nhằm làm nổi bật vẻ đẹp hình tượng binh đoàn Tây Tiến.
Bài làm có kết cấu chặt chẽ, bố cục có tính khoa học, hợp lí, rõ ràng; diễn đạt mạch lạc, trong sáng.
HƯỚNG DẪN
Tóm tắt
Trên vùng thượng lưu sông Đông, vào mùa xuân đầu tiên sau chiến tranh, nhân vật tôi gặp một người đàn ông (Sô-cô-lốp) đang dắt tay một em bé (Va-ni-a) khoảng chừng năm, sáu tuổi. Qua trò chuyện, người đàn ông bắt đầu kể cho nhân vật tôi nghe câu chuyện về cuộc đời mình...
- Chủ đề chung của bài Thơ duyên là sự giao hòa, cảm thông giữa thiên nhiên và thiên nhiên, giữa thiên nhiên và con người trong trời đất. Đây là “thơ duyên” chứ không phải thơ tình yêu. Nhưng vì thiên nhiên giao hòa với thiên nhiên, nên anh với em không thể “vô tâm” được, mà “Lòng anh thôi đã cưới lòng em”.
HƯỚNG DẪN
Nghệ thuật
* Âm hưởng sử thi
- Tính chất anh hùng ca của tác phẩm thể hiện ở cảm hứng ngợi ca, đề cao ý thức cộng đồng và thái độ xem cái chết nhẹ tựa lông hồng của nhân vật Xô-cô-lốp.
Người ta biết đến Thơ duyên có lẽ bởi sự phê bình rất sắc sảo và rất có duyên của Hoài Thanh trong Thi nhân Việt Nam. Nhà phê bình đã thấy cái tôi rất cá nhân trong hình tượng “Con cò trên ruộng cánh phân vân” và với 2 câu thơ “Con đường nhỏ nhỏ gió xiêu xiêu - Lả lả cành hoang nắng trở chiều”
Thái độ của người kể chuyện
- Thái độ của người trần thuật là đồng cảm và tin tưởng
- Đoạn kết tác phẩm là lời nhắc nhở, kêu gọi sự quan tâm, trách nhiệm của toàn xã hội đối với mỗi số phận cá nhân (Hình ảnh “những giọt nước mắt đàn ông hiếm hoi nóng bỏng”, giọt nước mắt “trong chiêm bao”).
HƯỚNG DẪN
Chất trữ tình của tác phẩm
Số phận con người có sức rung cảm vô hạn của chất trữ tình sâu lắng. Nhà văn đã sáng tạo ra hình thức tự sự độc đáo, sự xen kẽ nhịp nhàng giọng điệu của người kể chuyện (tác giả và nhân vật chính).
Nói đến thơ Xuân Diệu là nói đến những cảm xúc tột cùng mãnh liệt, những yêu thương tột độ đắm say, sôi nổi. Bởi vậy, đọc tập Thơ thơ, người đọc vừa ngạc nhiên vừa thú vị khi gặp một bài thơ rất dịu dàng, dịu từ ý đến lời: Thơ duyên.
HƯỚNG DẪN
Nhân vật An-đrây Xô-cô-lốp
a. Hoàn cảnh và tâm trạng An-đrây Xô-cô-lốp sau chiến tranh:
- Năm 1944, sau khi thoát khỏi cảnh nô lệ của tù binh, Xô-cô-lốp được biết một tin đau đớn: tháng 6 năm 1942 vợ và hai con gái anh đã bị bọn phát xít giết hại.
HƯỚNG DẪN
1. Tác giả
- A. Sô-lô-khốp (1905-1984) là nhà văn Xô Viết lỗi lạc, được vinh dự nhận giải thưởng Nobel về văn học năm 1965 (ông còn được nhận giải thưỏng văn học Lê-nin, giải thưởng văn học quốc gia).
- Cuộc đời và sự nghiệp của Sô-lô-khốp gắn bó mật thiết với sự ra đời của một chế độ - chế độ xã hội chủ nghĩa
"Sinh ra trên đời là một việc hết sức đơn giản nhưng sống trên đời lại là một việc rất khó” (Đ.R.Pixarit). Biết bao con người từng có mặt trên cõi đời này, họ đã và đang sống, mỗi người theo một cách riêng. Tuy nhiên, sống như thế nào thì đúng nhất? Đấy vẫn luôn là câu hỏi chờ được trả lời.
