I - VÀI NÉT VỀ TÁC GIẢ Cao Bá Quát là một nhà thơ lớn, một tên tuổi sáng chói của văn học Việt Nam giai đoạn nửa đầu thế kỉ XIX. ông nổi tiếng bởi nhân cách cứng cỏi, ngang tàng và văn tài sắc sảo, mới mẻ. Thơ ông có thể ví là cây đàn đa điệu hết sức phong phú về nội dung cảm hứng.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI 1. Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội về một tư tưởng, đạo lí. Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt rõ ràng, không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp. 2. Yêu cầu về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần làm rõ các ý chính sau: -

HƯỚNG DẪN 1. Mở bài: Có thể theo một trong hai hướng sau: a) Nhằm khắc phục tình trạng học mà không hành ở các cơ sở trường học, nên Bác Hồ đã chỉ rõ: “Học để hành. Hành với học phải đi đôi. Học mà không hành thì vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”.

Khi đã nghỉ hưu ở quê nhà, Nguyễn Công Trứ viết Bài ca ngất ngưởng thể hiện phong cách sống của ông. Đây là triết lí sống trong suốt cuộc đời, khi còn là một thư sinh, khi xuất chính hay lúc đã về hưu của ông.

Hai câu đầu, một câu tả cảnh, một câu tả người. Mối quan hệ giữa cảnh và tình cần được chú ý. Không gian là đêm khuya thanh vắng, tiếng trống cầm canh vang lên như tăng thêm sự vắng lặng, tô đậm trạng thái cô đơn của Xuân Hương.

HƯỚNG DẪN - Nêu lên những suy nghĩ và quan niệm của mình về lối sống giản dị của một con người. - Nêu quan niệm của mình về lối sống giản dị. Thế nào là giản dị? Lối sống ấy biểu hiện trên những phương diện nào? Vẻ đẹp của lối sống giản dị?

1. MỞ BÀI - Vị trí bài Vãn tế nghĩa sĩ cần Giuộc trong cuộc đời và trong sự nghiệp văn học của Nguyễn Đình Chiểu. - Giới thiệu ý kiến của đồng chí Phạm Văn Đồng. 2. THÂN BÀI - Thân phận, tình huống éo le của người nghĩa quân cần Giuộc.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI * Tìm hiểu đề bài. 1) Nội dung cần nghị luận không được nêu ra trực tiếp trong đề bài. Đề bài sử dụng lối nói ẩn dụ. Vì thế, để xác định được đúng nội dung nghị luận, cần hiểu rõ về những ẩn dụ đó. Chỉ khi hiểu được nội dung ẩn dụ mới xác định được vấn đề cần nghị luận và từ đó mới có khả năng định hướng đúng cho việc làm bài.

...Trong sự nghiệp thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, phần thơ văn yêu nước chống Pháp đáng quý hơn cả. ở đây, Nguyễn Đình Chiểu trực tiếp bộc lộ trái tim mình. Đó là một trái tim vĩ đại. Trái tim ấy đầy ắp dòng máu yêu nước, thương nòi, kiên cường, bất khuất của dân tộc.

Nhìn vào bản đồ thế giới, đâu đâu ta cũng thấy mênh mông là nước. Đại dương bao quanh lục địa. Bồi mạng lưới sông ngòi chẳng chịt. Lại có những hồ lớn nằm sâu trong đất liền lớn chẳng kém gì biển cả. Cảm giác đó khiến nhiều người trong chúngta tin rằng thiếu gì thì thiếu chứ con người và muôn loài trên quả đất không bao giờ thiếu nước.

Nguyễn Đình Chiểu là một nhà Nho yêu nước cuối thế kỉ XIX. Cuộc đời của ông đầy những bất hạnh. Nhưng bằng nghị lực phi thường, ông trở thành tấm gương sáng về nhiều mặt... “Với Văn tế nghĩa sĩ cần Giuộc, Nguyễn Đình Chiểu đã đựng lên bức tượng đài bi tráng về người nông dân nghĩa sĩ đánh Pháp cuối thế kỉ XIX”

Đời con người ta không thể thiếu được tình yêu. Nhà thơ Xuân Diệu từng nói: “Làm sao sống được mà không yêu”. Có người thậm chí nói: “Thiếu tình yêu, con người ta không thể sống được, dù chỉ một ngày”. Nhưng tình yêu là gì thì không phải dễ dàng cắt nghĩa.

“Chết là hết”, người đời thường nói vậy. Và cuối cùng ai cũng phải chết. Nhưng có những cái chết “không một tiếng vang”', lại có những cái chết để “tiếng thơm muon thuở”. Người nghĩa sĩ cần Giuộc năm xưa đứng dậy chống Pháp đã lựa chọn cái chết thật đẹp: “Thác mà... Thác mộ”

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI Đề yêu cầu bình luận một tư tưởng về tình yêu trong câu danh ngôn của nhà văn Đức F.Sile. Quan niệm tình yêu ở đây xem ra khác với cách hiểu tình yêu thông thường. Vậy nó có đúng không? cần suy nghĩ, biện luận để hiểu được tư tưởng trên. Cần nêu các ví dụ thuyết phục.

Tôi rất thích câu nói của Ha-dơ-lít: “Sự thịnh vượng là một ông thầy lớn nhưng nghịch cảnh lại là bậc thầy vĩ đại hơn. Sự đầy đủ mơn trớn lòng ta, sự thiếu thốn tôi luyện và làm cho lòng ta cứng cỏi”. Và đến khi bắt gặp sự khát khao hạnh phúc của chị em Liên trong truyện ngắn Hai đứa trẻ (Thạch Lam)